27-02-2019 Tim Janssens

MADAM architectuur: Zoektocht naar ruimtelijke beleving

Eind 2014 richtten Door Smits en Marit Meganck samen MADAM architectuur op. Een vijftigtal nieuwbouw- en renovatieprojecten later zijn ze het statuut van ‘jong, aanstormend talent’ stilaan ontgroeid. Getuige daarvan het knappe ontwerp voor woonzorgcentrum Zonnelied in Lennik, dat momenteel volop in aanbouw is.

Al meer dan vier jaar gaan Door Smits en Marit Meganck samen door het leven als MADAM architectuur. De band tussen de twee is allicht het best te omschrijven als een creatieve kruisbestuiving. Anders dan veel andere vennoten leerden ze elkaar niet kennen tijdens hun studies. “We zijn begonnen bij ZAmpone architectuur, waar we – onafhankelijk van elkaar – het vak leerden”, klinkt het. “Na een tijdje speelden we beiden met het idee om iets nieuws op te starten, en een eerste gezamenlijk project na de werkuren heeft ons definitief overtuigd om de krachten te bundelen. Het was een sprong in het diepe, maar het bleek wonderwel te klikken.”

Een half jaar na de nadere kennismaking was MADAM architectuur een feit. Een naam waar niet meteen een doordacht plan achter schuilt, maar wel overtuiging van uitgaat. “Het is niet zo dat we feministisch ingesteld zijn en dat we ons expliciet willen profileren als een ‘vrouwelijk’ architectenbureau”, lachen Smits en Meganck. “Een samentrekking van onze voornamen en ‘architectuur’ leverde ‘MADA’ op. De laatste M hebben we toegevoegd omdat we ‘MADAM’ goed vonden klinken. En aangezien we zelf twee ‘madammen’ zijn, straalt het toch iets bijzonders uit. Zo vielen de puzzelstukjes dus in elkaar. Een naam kiezen was geen sinecure, maar het plaatje klopt.”

 

Positief verrassingseffect

Het architecturale DNA van MADAM architectuur omschrijven, is evenmin evident. Al is er wel steeds sprake van een sterke link met de omgeving. “Dat is volgens ons een absolute voorwaarde voor goede architectuur. Een project komt voort uit zijn omgeving en probeert op zijn beurt iets aan die omgeving bij te dragen door een zekere interactie op gang te brengen. Je mag er als passant niet zomaar voorbijlopen, maar moet in zekere zin geïntrigeerd zijn. Een goed ontwerp moet iets in beweging brengen, bepaalde zaken uitlokken … Niet omdat het zo sterk opvalt, maar omdat je voelt dat erover nagedacht is. Kwalitatieve architectuur lokt een ‘positief verrassingseffect’ uit.”

Dat positieve verrassingseffect is de rode draad in alle projecten die MADAM architectuur ontwerpt. “Onze woningen zijn niet altijd leesbaar van buitenaf, en dat maakt het spannend. De façade mag al de nodige nieuwsgierigheid opwekken – als subtiele toevoeging aan de omgeving – maar vooral binnenin trachten we vaak een heuse ‘beleving’ te creëren. We gaan steevast op zoek naar een bepaalde logica en vertrekken van een strak grid, waarna we ruimte trachten te scheppen voor een royale beweging. Enerzijds gaan we qua indeling en circulatie rationeel en doordacht te werk, anderzijds proberen we boeiende, innemende plekken te creëren door subtiele extraatjes toe te voegen die een zekere variatie creëren qua verhoudingen, lichtinval, doorzichten en materialiteit. De ruimtes worden niet alleen op een logische en efficiënte, maar ook op een interessante manier geschakeld. Zo proberen we dat rationele basisschema echt tot leven te wekken.”

 

"Een goede relatie met de omgeving is een voorwaarde voor goede architectuur”

 

Creatieve aspect koesteren

Hoewel hedendaagse architectuur heel wat technische en administratieve beslommeringen met zich meebrengt, is en blijft esthetiek voor Smits en Meganck hét primaire uitgangspunt. “We maken graag tijd voor het creatieve denkproces. Dat begint vaak bij een koffie op een terrasje, met een manueel schetsje als eerste aanzet. Het kan enorm ‘verfrissend’ zijn om de computer eens aan de kant te laten staan en opnieuw ‘naar de basis’ te gaan. We vinden het dan ook belangrijk om dat ‘fundamentele’ aspect van architectuur te koesteren. Door allebei voortdurend zaken in vraag te stellen en die kritische houding efficiënt te vertalen naar een vlotte wisselwerking, trachten we steeds tot het best mogelijke resultaat te komen.”

Eens het initiële schetsje op punt staat, is het niet alleen tijd voor digitaal tekenwerk, maar ook voor maquettes. “Maquettes zijn voor ons een echte ontwerptool. De ruimte in een schaalmodel liegt nooit, want je voelt de verhoudingen. Bovendien stellen maquettes ons in staat om ontwerpconcepten inzichtelijk te maken voor de bouwheer. En dus vormen ze een wezenlijk deel van onze zoektocht naar de ideale vormgeving. We houden wel van die ‘ambachtelijke’ kant van architectuur, die helaas steeds meer ondergesneeuwd dreigt te raken. Of er intussen al illusies gesneuveld zijn? Ja, dat is helaas onvermijdelijk. De dialoog met de bouwheer is niet altijd even evident, maar anderzijds maakt dat het net boeiend.”

 

Gezonde mix van projecten

In het portfolio van MADAM architectuur vinden we vooral woningen en appartementen terug, al waagden Smits en Meganck zich ook al aan andere ‘disciplines’ zoals meubilair en kantoorinrichting. Bovendien ontwierpen ze een vestiging voor personen met een meervoudige handicap in Lennik (woonzorgcentrum Zonnelied), hun eerste ‘publieke’ realisatie. “Een leuk detail is dat we voor dit laatste project hebben samengewerkt met ZAmpone architectuur – daar waar het voor ons allemaal begonnen is. Een woonzorgcentrum ontwerpen is heel anders dan een woning ontwerpen, maar het was een positieve ervaring. Het professionele karakter van zulke grotere projecten spreekt ons even sterk aan als de persoonlijke dimensie van kleine privéopdrachten. Een gezonde mix van beide lijkt ons dus ideaal. Eigenlijk gaat het ons niet zozeer om de schaal van projecten, maar eerder om de vraag of ze effectief interessant zijn. We vinden het fijn als bouwheren weten waarvoor we staan. Intussen zijn we de mond-aan-mondreclame een beetje voorbij en worden we steeds vaker gecontacteerd door onbekenden die expliciet voor onze architectuur kiezen. Dat is uiteraard fijn, want dat laat ons toe om met hart en ziel onze ambitie na te streven: mooie projecten met meerwaarde realiseren.”


  Meer artikels: Architectenportret
NIEUWSBRIEF

Wil je op de hoogte blijven van het reilen en zeilen in de bouwsector?

  INSCHRIJVEN